„Kupa“ ostaje u Crnoj Gori

Umjesto u Hrvatskoj, podmornica P-916 završiće u Herceg Novom

Podmornice P 916-i P 911 na Pristanu
Podmornice P 916-i P 911 na Pristanu

Vlada Crne Gore usvojila je danas informaciju o donaciji male podmornice P-916 „Kupa“ Opštini Herceg Novi.

Novske gradske vlasti u martu su od Vlade zatražile da im ustupi ovu podmornicu koju namjeravaju izložiti kao muzejski eksponat u centru grada, a smatraju da će im dobijanje podmornice pomoći i u kandidaturi Herceg Novog za Evropsku prijestonicu kulture 2021. godine. Po Vladinoj odluci, Opština Herveg Novi platiće sve troškove pripreme sada prilično oronule podmornice kao muzejskog eksponata, te njenog transporta i postavljanja na mjesto u gradu gdje će „Kupa“ ubuduće biti izložena.

Bivša JRM imala je ukupno šest malih, tzv. džepnih podmornica klase „Una“ od kojih se pet nakon raspada SFRJ zateklo u Crnoj Gori. Nakon ukidanja podmorničarstva u Mornarici bivše državne zajednice SCG, te podmornice su oglašene viškom i ponuđene na prodaju kao borbena plovila, ali na četiri tzv. povjerljiva tendera od maja 2007. do septembra 2008., za njih nisu nađeni kupci.. Male podmornice klase „Una“, izuzev P-915 „Vardar“ koja je u međuvremenu isječena u staro željezo, nakon toga su shodno inicijativi koju je 2009. objelodanio načelnik Generalštaba VCG admiral Dragan Samardžić, ponuđene  Srbiji, Hrvatskoj i Sloveniji kao muzejski eksponati.

Slovenija i Srbija prihvatile su ponuđeni poklon, pa je tako podmornica P-913 „Soča“ 2011. iz Boke transportovana u Sloveniju i izložena u Muzeju vojaške zgodovine u Pivki gdje je jedan od najpopularnijih eksponata. Ministarstvu odbrane Srbije ustupljena je podmornica P-911 „Tisa“, ali  sa Udruženjem podmorničara iz Beograda još nisu dogovorene sve pojedinosti oko njenog transporta do Beograda. P-911 tako se i dalje nalazi u krugu vojnog objekta Pristan na Luštici gdje joj „društvo pravi“ i  Opštini Herceg Novi danas zvanično ustupljena podmornica P-916. Njihova „sestra blizankinja“, podmornica P-912 „Una“ već par godina je muzejski eksponat u Zbirci pomorskog nasljeđa u nautičkom centru Porto Montenegro u Tivtu.

Podmornica P 916 Kupa na Pristanu-na Lustici
Podmornica P 916 Kupa na Pristanu-na Lustici

Po inicijativi Samardžića, P-916 je prvobitno bila ponuđena kao muzejski eksponat Hrvatskoj, ali je zvanični Zagreb odbio taj poklon, jer se Hrvatska drži zvaničnog političkog stava da toj državi, po načelima sukcesije SFRJ i činjenice da im je 1991. baza bila najčešće u toj republici, pripada najveći broj plovila nekadašnje Jugoslovenske Ratne mornarice.

Hrvatska inače, već posjeduje jednu rekonstruisanu podmornicu ovog tipa, nekadašnju P-914 „Zeta“ a koja je u RM te države, svojevremeno dobila novu oznaku i ime P-01 „Velebit“. Ona je povučena iz operativne upotrebe i već godinama propada izvučena na obalu u krugu nekadašnje ratne luke Lora u Splitu, a postoji mogućnost da i „Velebit“ uskoro postane muzejski eksponat u Zagrebu.

Inače džepne podmornice tipa P-911 jedno su od najvećih dostignuća eks-jugoslovenske ratne brodogradnje. Građene u drugoj polovini 80-tih godina prošlog vijeka u Splitu, ove male  i veoma tihe  podmornice izuzetno se teško otkrivaju, što ih je člinilo idealnim za obavljanje osnovnog zadatka – da se neprimijećene prikradu neprijateljskim pomorskim bazama. Duge po 19,5 metara, deplasmana 90 tona, male podmornice tipa „Una“  bile su namjenski konstruisane i građene za polaganje manjih minskih polja u neprijateljskim vodama i prevoz podvodnih diverzanata do italijanske obale. Tokom njihove upotrebe u SFRJ i kasnije SRJ, nijedna od njih nikada nije bila otkrivena kao od strane domaćih snaga prilikom vježbi, tako ni od NATO mornarica tokom djelovanja tih podmornica na Jadranu.

 

IzvorS. L.
Podijeli

Ostavite komentar

 

Komentari se na portalu objavljuju u realnom vremenu i "Boka News" se ne može smatrati odgovornim za napisano.
Zabranjen je govor mržnje, psovanje, vrijeđanje i klevetanje. Takav sadržaj će biti izbrisan čim bude primijećen, a autori mogu biti prijavljeni nadležnim institucijama.